Płeć kulturowa a stereotypy

Ważnym wątkiem w przypadku kompetencji za kierownicą jest płeć kulturowa, czyli innymi słowy kalki nakładane na kierowców każdej płci. Dorota Kobylińska, doktor psychologii Uniwersytetu Warszawskiego mówi: „Dużo z tego, co wpływa na umacnianie się stereotypów, to samospełniające się przepowiednie. Kobiety, od których oczekuje się, że będą bezradne, stają się bezradne. Panowie, od których oczekuje się szybkości podejmowania decyzji, zaczynają te decyzje szybko podejmować.”

Kobiety, jak pokazało przeprowadzone przez Dom Badawczy Maison badanie, które twierdzą, że mężczyźni są lepszymi kierowcami, pozostają pod dużym wpływem krytycznych uwag własnych mężów i partnerów, którzy ciągle zwracają im uwagę, pouczają kiedy mają zmienić bieg, kiedy włączyć się do ruchu, a kiedy wyprzedzić. Brak zaufania objawia się również takimi zachowaniami, jak niepozwalanie na prowadzenie ich samochodu (np. ‘bo porysujesz’, ‘spalisz sprzęgło’) oraz niedopuszczanie do prowadzenia samochodu wówczas, gdy jadą wspólnie (chyba, że mężczyzna wypił wcześniej alkohol) lub też trzymanie ręki na hamulcu ręcznym podczas, gdy żona/partnerka prowadzi.

Odcinek 3: Kobiety prowadzą pewnie

Każdy rozdział raportu uzupełniamy wypowiedziami naukowców oraz instruktorów ŠKODA Auto Szkoły. Zobacz wypowiedzi naszych ekspertów.

Infografika 3: Kobiety prowadzą pewnie

Zobacz najważniejsze wyniki trzeciej części raportu na infografice.

Zobacz infografikę

Samospełniające się przepowiednie

Notoryczne podważanie umiejętności kobiet prowadzi często do zmniejszenia wiary w siebie, a także poddawania w wątpliwość swoich własnych decyzji czy ocen, co z kolei przekłada się na gorszą jazdę. To jest właśnie mechanizm samospełniającej się przepowiedni – kobietom krytykowanym przez najbliższych, stykających się z uprzedzeniami na co dzień trudno uwierzyć we własne kompetencje i w konsekwencji prezentować nienaganny styl jazdy. Jedna z kobiet, która brała udział w wywiadzie stwierdziła „Jeżdżę dobrze, nikt nie mówił mi, że coś źle robię, ale mój mąż notorycznie zwraca mi uwagę – jemu chodzi o ekonomiczność jazdy przy tych zmianach biegów. Uważa, że robię to za późno, ale mówię mu, że ja to czuję. Czasem się jednak łapię na tym, że zastanawiam się nad tym, co on powie, a nie na tym, co powinnam zrobić”. To właśnie takie kobiety często przejmują stereotypowe myślenie i otwarcie przyznają, że ich zdaniem kobiety nie potrafią jeździć tak pewnie jak mężczyźni.

Krytykowanie nie sprzyja zmianie

Mężczyźni natomiast nie są tak często krytykowani przez swoje partnerki. Wydaje się, że sprzyja im obiegowa opinia, że „mężczyźni mają to we krwi”, a oprócz tego w mniejszym stopniu pozwalają sobie na komentarze dotyczące ich jazdy. Jeżeli już słyszą uwagi od partnerek to zazwyczaj są to prośby o zwolnienie lub podporządkowanie się przepisom.

Umiejętności w ocenie kierowców

Badanie DBM pokazuje, że 27% kobiet uważa, że na poziomie ogólnym mężczyźni prowadzą lepiej od kobiet. Co jednak ciekawe, nie ma znaczących różnic w ocenie własnych umiejętności – większość kobiet jak i mężczyzn ocenia swoje umiejętności jako dobre lub bardzo dobre (odpowiednio 77% i 80%). Jednakże mężczyźni częściej niż kobiety uważają, że jeżdżą lepiej od pozostałych kierowców. Ważniejsze niż ocena własnych kompetencji jest porównanie do kompetencji innych. Anna Domaradzka, doktor nauk społecznych i wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego tak podsumowuje ten wynik: „Mężczyźni są nastawieni bardziej rywalizacyjnie, ważne jest dla nich by być lepszym od innych. Natomiast dla kobiet punkt odniesienia w postaci innych kierowców nie jest aż tak istotny.”

Doświadczenie ma znaczenie

Postawy kobiet względem samochodu i prowadzenia samochodu w największym stopniu determinują̨ trzy zmienne: częstość prowadzenia samochodu, długość posiadania prawa jazdy oraz bycie główną̨ użytkowniczką̨ auta (raport “Badanie postaw kobiet związanych z prowadzeniem samochodu” Instytut Badawczy ARC Rynek i Opinia). Bardziej doświadczone kobiety kierowcy częściej stwierdzają, że są dobrymi kierowcami, lubią prowadzić i pewniej czują się w roli kierowcy. Te dane odzwierciedlają prostą zależność, że doświadczenie przekłada się na poczucie kompetencji, a także same umiejętności. Wyniki badania DBM pokazują, że kobiety na poziomie ogólnym mają krótszy staż w prowadzeniu – 28% kobiet kierowców posiada prawo jazdy dłużej niż 20 lat, w porównaniu do 40% mężczyzn kierowców.

Psycholog Dorota Kobylińska komentuje: „Kobiety o porównywalnym do mężczyzn doświadczeniu w prowadzeniu samochodu, wcale nie są mniej kompetentne w tej dziedzinie, po prostu często zauważają więcej własnych błędów niż mężczyźni, ze względu na większą podzielność uwagi. Kobiety, jak pokazują badania psychologiczne, mniej się męczą wykonywaniem automatycznych czynności - czyli gdy już zdobędą doświadczenie, ich stan, np. zmęczenie w nieco mniejszym stopniu wpływa na sposób i bezpieczeństwo jazdy.”

Szkoła jazdy

Omawiana dysproporcja się zmniejsza ponieważ do szkół jazdy zgłasza się coraz więcej kobiet i robią to coraz wcześniej. Dawniej mniej kobiet zapisywało się na kurs, mimo że miały prawną możliwość, a obecnie jest ich coraz więcej, jak donoszą instruktorzy jazdy. Poprawiają się więc zarówno umiejętności prowadzenia przez kobiety, jak i podejście do kobiet kierowców. Wynika to ze społecznych zmian, które następują oraz odejścia od tradycyjnych ról społecznych. Kobiety stały się bardziej niezależne i częściej podejmują prace, które wcześniej były zarezerwowane dla mężczyzn. Dodatkowym czynnikiem jest też poprawa sytuacji ekonomicznej Polaków i większej dostępności samochodów. Coraz więcej rodzin może pozwolić sobie na zakup drugiego samochodu, co pozwala kobietom codziennie z niego korzystać (a nie jedynie w wyjątkowych sytuacjach). Jak pokazują wyniki badania CBOS na posiadanie samochodu ma wpływ głównie pozycja zawodowa i powiązana z nią̨ sytuacja finansowa: im wyższe jest wykształcenie badanych i lepsza ocena własnych warunków materialnych, tym większy wśród nich odsetek stanowią właściciele samochodów.

Silna słaba płeć

W wyniku przemian coraz więcej kobiet czuje się pewnie za kierownicą (jedynie 5% określa swój sposób prowadzenia jako niepewny), jednak zmiany w powszechnych postrzeganiu ich umiejętności dokonują się zdecydowanie wolniej – nadal aż 48% badanych przypisuje kobietom niepewność w sposobie prowadzenia (DBM, 2015).

Źródła:
1. Badania “Kobiety prowadzą” DBM dla ŠKODA Polska, 2015
2. “Styl I kultura jazdy polskich kierowców” CBOS, 2004
3. “Badanie postaw kobiet związanych z prowadzeniem samochodu” Instytut Badawczy ARC Rynek i Opinia na zlecenie Castrol, 2012

Informuj mnie o nowościach


Administratorem Państwa danych osobowych podanych w powyższym formularzu jest Volkswagen Group Polska sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (61-037), ul. Krańcowa 44. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu wysłania oferty oraz w celach archiwizacyjnych. Podanie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Państwu prawo dostępu do treści swoich danych osobowych oraz ich poprawiania.